Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια
Πρωτοχρονιάτικα Έθιμα
Η Πρωτοχρονιά
Η Πρωτοχρονιά ήταν και παραμένει πάντα ο μεγαλύτερος σταθμός της ζωής του ανθρώπου. Κλείνει ο κύκλος της περασμένης χρονιάς και συνεχίζεται η ζωή χωρίς να διακόψει μέσα στο άπειρο του χρόνου. Την νύχτα αυτή, ένα δευτερόλεπτο και... το σκηνικό της ζωής αλλάζει αυτόματα. Το χτες γίνεται σήμερα και ο χρόνος κάνει ένα ακόμα βήμα προς την αιωνιότητα. Αυτή την βραδιά όλα μεγαλώνουν κατά ένα χρόνο. Την θέση του παλιού την διαδέχεται το καινούργιο, ο καινούργιος χρόνος είναι φορτωμένος με όνειρα, ελπίδες και υποσχέσεις για την ζωή, και οι άνθρωποι το περιμένουν με ελπίδα και χαρά για μια ζωή καλύτερη και πιο ευτυχισμένη. Μαζί του υποδέχονται και τον Αϊ -Βασίλη τον φίλο των παιδιών. - Στο Δρυμό της Μακεδονίας, συγκεντρωνόταν όλη η οικογένεια στο σπίτι το βράδυ, ένα αγόρι κατέβαινε στο στάβλο και ψαχούλευε τα παχνιά με τα χέρια του και μάζευε κάποια σπυριά στάρι, όπως έπεφτε από τ' άχυρο, και ο πατέρας ή η μάνα, ονοματίζοντας ένα σπυρί για τον καθένα, το έβαζε στη ζεστή πλάκα της ΄΄παραστιάς΄΄ του τζακιού και όλοι κοίταζαν προς τα που θα πήγαινε, την ώρα που θα' σκιαζε με κρότο από τη ζέστη της πλάκας. Κι αν σκάζοντας πετούσε προς τ' απάνω, τούτο ήταν σημάδι δύναμης, υγείας και γεροσύνης, για κείνον που το βάζανε. Αν όμως καιγόταν, χωρίς ν' αλλάξει θέση, τότε ήταν σημάδι αδυναμίας, αρρώστιας και δυστυχίας. - Στα χωριά της Χαλκιδικής, δοκίμαζαν την τύχη τους με φύλλα ελιάς κι όχι με στάρι. Χτυπώντας η καμπάνα για τον εσπερινό, ένας από κάθε σπίτι, πήγαινε στο ξωκλήσι του Αϊ Βασίλη έξω από το χωριό και από ένα λιόδεντρο, που ήταν φυτρωμένο έξω στην αυλή της εκκλησιάς, κόβανε όλοι από ένα κλωναράκι ελιάς και το' φερναν στο σπίτι. Επειδή όμως από το κόψιμο των κλαριών που έκαναν κάθε χρόνο, το λιόδεντρο δεν κάρπιζε, γι' αυτό κι ο καθένας πήγαινε από ένα μπουκάλι λάδι, ΄΄για να μη ζημιώνει το βακούφι΄΄. Το βράδυ, ο πατέρας ή η μάνα του σπιτιού, έβαζε στ' αναμμένα κάρβουνα της φωτιάς από τρία φύλλα ελιάς, για τον καθένα κι έκανε τις παρατηρήσεις του, αρχίζοντας πρώτα από τον εαυτό του. Αν τα φύλλα κατσάρωναν και χοροπηδούσαν πάνω στα κάρβουνα, αυτό ήταν καλό σημάδι, γιατί ο άνθρωπος αυτός θα ήταν ζωηρός και δεν θ' αρρώσταινε όλο το χρόνο. Αν όμως τα φύλλα καίγονταν και δεν είχαν τη ζωηράδα που έπρεπε, τότε αυτός θ' αρρώσταινε. Έτσι άλλα φύλλα έδειχναν θάνατο, άλλα παντρειά, άλλα ξενιτιά και άλλα πλούτη και καλά Γενικά οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν διάφορα μέσα που πίστευαν ότι θα τους άνοιγαν την πόρτα της ευτυχίας και της χαράς. - Στο Βλαχόπουλο της Πυλίας, ανήμερα της Πρωτοχρονιάς και πριν να τους επισκεφθεί κανείς στο σπίτι, κάποιος πήγαινε και καθότανε στο παράθυρο και κοίταζε στο δρόμο, για να δει ποιος θα πρωτοπερνούσε απ' έξω. Αν ο άνθρωπος αυτός ήταν ο καλός, φώναζε και τους άλλους, για να τον δούνε, ΄΄για να τους πάει καλά η χρονιά΄΄. Αν όχι, τότε δεν μιλούσε και έφευγε από το παράθυρο. - Το ίδιο έκαναν και τα κορίτσια της παλιάς Αθήνας, με τη διαφορά πως αυτά κάθονταν στο παράθυρο μετά τα μεσάνυχτα που άλλαζε ο χρόνος και κοιτάζοντας σ' ένα καθρέφτη περίμεναν ν' ακούσουν κάποιο αντρικό όνομα απ' τους διαβάτες, που θα περνούσαν απ' έξω. Μόλις άκουγαν το πρώτο αντρικό όνομα, έκαναν τρεις φορές το σταυρό τους και λέγανε σιγανά, για να μην τους ακούσει κανείς: Το όνομα που άκουσα,
να είναι τ' όνομά του!
Του χρόνου να' ναι κύρης μου
κι εγώ να' μια κυρά του. Ύστερα άφηναν τον καθρέφτη στο παράθυρο και πήγαιναν να κοιμηθούν. Το πρωί, αν ο καθρέφτης ήταν καθαρός και δεν ήταν θαμπωμένος από την υγρασία, τότε δε θα είχαν καμιά στενοχώρια όλο το χρόνο. - Στο Ξυλοπάροικο των Τρικάλων, πριν ακόμα ξημερώσει, μια-μια οι γυναίκες πήγαιναν κι έπαιρναν αμίλητο νερό από τη βρύση, αλείφοντας τη σωλήνα του νερού με ΄΄λίπα΄΄, ΄΄για να τρέχει το βιο και το τυχερό, σαν το νερό΄΄. Γυρίζοντας ύστερα στο σπίτι και πριν περάσουν το κατώφλι της πόρτας με το δεξί τους πόδι, έφτιαχναν ένα σταυρό στο πάνω παραστάθι της πόρτας με λίπος, ΄΄για να τρέχει και ν' απλώνει το τυχερό σαν τη λίπα΄΄. - Στη Δροσοπηγή της Κόνιτσας, πρωί-πρωί οι γυναίκες έφτιαχναν λίγο νερουλό ζυμάρι, από το ίδιο ζυμάρι που έφτιαχναν και τις ΄΄λαγγίτες΄΄ και μ' ένα κουτάλι το' ριχναν λίγο λίγο στις φλόγες της φωτιάς λέγοντας: ΄΄Αρνιά, κατσίκια, υγεία, ευτυχία΄΄. Τις λαγγίτες που έφτιαχναν, τις έψηναν στη γάστρα και αφού τις βάζανε τη μια πάνω στην άλλη, ΄΄τσιμπούσαν κάχτες και σκόρδο΄΄ και τις έτρωγαν βουτώντας τες μέσα στο καρυδοζούμι. ¶λλες τις τρώγανε με μέλι, λιωμένο σε ζεστό νερό και άλλες τις βουτούσαν σε ΄΄ζαχαρόνερο΄΄, ΄΄για να τους είναι γλυκιά η χρονιά΄΄.
Πήλιο
ένα ταξίδι που θα εύχεστε να μην τελειώσει ποτέ...
Το Πήλιο δεν μπορείς να το περιγράψεις.
Το ζεις και το αισθάνεσαι, όπως ακριβώς δεν μπορείς να περιγράψεις την ίδια την ομορφιά, μόνο την ζεις και την αισθάνεσαι. Πήλιο βουνό Πολυϊστόρητο & Προπύργιο του Ελληνισμού Το Πήλιο είναι ένα καταπράσινο φυσικό φρούριο που δεσπόζει πάνω στον Βόλο. Ολόκληρη η περιοχή είναι ένας ανεξάντλητος θησαυρός μύθων, θρύλων, ιστορίας και πολιτιστικής παράδοσης, κι ένας παράδεισος για τους εραστές της φύσης, τους φυσιοδίφες, αρχαιολόγους, ιστορικούς, και ανθρωπολόγους, καθώς για χιλιετίες το έχουν περπατήσει θεοί, ημίθεοι και κένταυροι, τιτάνες και γίγαντες, νύμφες και δρυάδες, βασιλιάδες, ήρωες και πολεμιστές. Υπήρξε επίσης το πεδίο της "Γιγαντομαχίας" και το αγαπημένο θέρετρο των θεών του Ολύμπου. Στο Πήλιο πήγαιναν για κυνήγι θεοί, βασιλιάδες και πρίγκιπες. Εδώ έγινε κι ο γάμος του Πηλέα με την Θέτιδα, καθώς επίσης και ο πρώτος διαγωνισμός ομορφιάς ανάμεσα στις πανέμορφες -- και... πανίσχυρες -- θεές Ήρα, Αθηνά και Αφροδίτη. Λίγα χιλιόμετρα δυτικά από τον Βόλο είναι το Σέσκλο, όπου η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τα ερείπια του αρχαιότερου στην Ευρώπη οργανωμένου οικισμού. Τείχη, σπίτια, τάφοι, και πολλά ευρήματα που ανάγονται στην έβδομη χιλιετία π.Χ. Στο απόγειό του, στη Μέση Νεολιθική, στα 5.300 - 4.300 περίπου, οι κάτοικοι του οικισμού ήταν μερικές χιλιάδες και η κατοικημένη περιοχή είχε εμβαδόν περίπου 100 στρέμματα. Λίγο πιο κοντά στον Βόλο βρίσκεται το Διμήνι, που σήμερα αποτελεί δυτικό προάστιο της πόλης. Εκεί βρίσκονται τα ερείπια ενός άλλου μικρότερου αλλά με ανάλογα ευρήματα νεολιθικού οικισμού ο οποίος ανάγεται στην Νεότερη Νεολιθική, στο τέλος της 5ης χιλιετίας. Δίπλα ακριβώς στον αρχαιολογικό χώρο του Διμηνιού έχει σχετικά πρόσφατα ανακαλυφθεί η αρχαία Ιωλκός, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της εκσκαφής και αναστήλωσης. Από την Ιωλκό ξεκίνησε τον 13ο αιώνα π.Χ. η Αργώ με πλήρωμα 50 Αργοναυτών υπό την ηγεσία του Ιάσονα. Αποστολή τους ήταν να πάνε στην μακρινή Κολχίδα της Αίας να φέρουν το χρυσόμαλλο δέρας, σύμβολο πλούτου και ευμάρειας. Μαζί με το δέρας ο Ιάσονας έφερε και μια σύζυγο, την μάγισσα Μήδεια, θυγατέρα του βασιλιά Αιήτη, εγγονή του Ήλιου, ανηψιά της Κίρκης, πριγκίπισσα της Αίας και αργότερα βασίλισσα της Ιωλκού, Κορίνθου και Αίας, σφαγέα του αδερφού της ¶ψυρτου και των δυο γιων της με τον Ιάσονα, πραγματικά μια τραγική φιγούρα γυναίκας της οποίας την ιστορία δραματοποίησε ο Ευριπίδης στην περίφημη «Μήδεια», τραγωδία που διδάσκεται από το 431 π.Χ. Στο Πήλιο έλαβε χώρα και ο γάμος της Νηρηίδας Θέτιδος με τον θνητό Πηλέα. Κατά την διάρκεια της δεξίωσης που επακολούθησε η θεά Έρις, η οποία δεν είχε προσκληθεί, έριξε ανάμεσα στους προσκεκλημένους ένα χρυσό μήλο με την επιγραφή «τη καλλίστη», που φυσικά διεκδίκησαν οι τρεις ωραιότερες θεές. Η απόφαση του διαιτητού Πάρι, πρίγκιπα της Τροίας, να δώσει το μήλο στην Αφροδίτη υπήρξε μοιραία για την οικογένειά και την πατρίδα του. Λίγα χρόνια αργότερα ο αθάνατος Αχιλλέας, γιος του Πηλέα και της Θέτιδος, συνέβαλε αποφασιστικά στην Τρωική εκστρατεία και με την συμμετοχή του σ' αυτήν και με τον ηρωισμό του κατά την πολιορκία της Τροίας στον 12ο αιώνα. Ένας υπέροχος μύθος που πλάσθηκε γύρω από την εκστρατεία αντιποίνων των Ελλήνων εναντίον των Τρώων οι οποίοι επέβαλαν βαριά διόδια στα ελληνικά εμπορικά πλοία που διέρχονταν τα Στενά του Ελλησπόντου μετά το άνοιγμα των θαλασσίων εμπορικών οδών από τους Αργοναύτες.
Mια βόλτα με το ποδήλατο στο φαράγγι του Εύηνου
Ποιος είπε ότι δεν υπάρχουν τρόποι ψυχαγωγίας, άθλησης και μάθησης στη φύση; Αν υπάρχει κάποιος που το υπερασπίστηκε έκανε λάθος. Πόσες φορές έχουμε περάσει από διάφορους επαρχιακούς δρόμους και βλέπουμε με έκσταση υπέροχα βουνά, πόσες φορές αναρωτιόμαστε για την μαγεία που κρύβουν; Υπάρχουν λοιπόν τρόποι ν' ανακαλύψουμε καινούργιους κόσμους, μικρούς ή μεγάλους κρυμμένους θησαυρούς αρκεί να το αποφασίσουμε. Δεν υπάρχει όριο ηλικίας, δεν χρειάζεται να είμαστε γυμνασμένοι, το μόνο που είναι απαραίτητο είναι η καλή διάθεση, για να γνωρίσουμε όλοι μαζί αυτό που λέγεται «βόλτα με το ποδήλατο στο βουνό». Σε μια μαγευτική διαδρομή μέσα σε μια δασική διαδρομή, στο Φαράγγι του Εύηνου ποταμού, μας δίνεται η δυνατότητα μαζί με την παρέα μας ή με την παρέα που θα δημιουργήσουμε εκεί, να κάνουμε μια διαφορετική βόλτα, μια ξεχωριστή βόλτα, που θα μείνει τυπωμένη στο μυαλό αλλά και στην ψυχή μας. Παρέα με τα ποδήλατά μας και τον οδηγό μας θα απολαύσουμε την ομορφιά της φύσης, την ησυχία, το κελάϊδισμα των πουλιών, θα κάνουμε μια περιήγηση, θα μάθουμε για το μέρος αυτό, θα σταματήσουμε να ξεκουραστούμε και η βόλτα μας αυτή θα διαρκέσει για δύο (2) ώρες. Μέσα από αυτή την βόλτα, θα νιώσουμε το σώμα μας να ζωντανεύει, θα θυμηθούμε οι πιο μεγάλοι την ωραία αίσθηση του ποδηλάτου και οι πιο νέοι θα γνωρίσουμε την ωραία αυτή αίσθηση ανώτερη του αυτοκινήτου και όλοι μαζί θα γίνουμε ένα με την φύση. Θα γίνουμε κι εμείς εξερευνητές, θα προτείνουμε, θα ρωτήσουμε, θα συμμετάσχουμε. Οι εκδρομές αυτές πραγματοποιούνται καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου, στο Φαράγγι του Εύηνου, εκτός από τις αρχές Ιουνίου έως τα μέσα Αυγούστου, λόγω των παιδικών κατασκηνώσεων που λειτουργούν στην περιοχή αυτή. Παρόλα αυτά, το διάστημα αυτό μπορείτε να πραγματοποιήσετε μια αντίστοιχη εκδρομή στην Ορεινή Αρκαδία. Ο εξοπλισμός διατίθεται από το ALPIN CLUB και για την πραγματοποίηση της βόλτας με το ποδήλατο στο βουνό, θα πρέπει να υπάρχουν άνω των 15 δηλώσεις συμμετοχής. Οι φωτογραφίες είναι προσφορά του ALPIN CLUB,
τηλ 6753514-5, Ι. Αγγελοπούλου 9 Ν. Ψυχικό,
www.alpinclub.gr
Γλυκερία
Η Γλυκερία γεννήθηκε στο ¶γιο Πνεύμα Σερρών. Εμφανίζεται στο χώρο του τραγουδιού το 1974 και δουλεύει σε μπουάτ της Πλάκας κοντά σε γνωστούς καλλιτέχνες ερμηνεύοντας τραγούδια Χατζιδάκη, Θεοδωράκη, Λοΐζου, κ.ά. Το 1978 συνεργάζεται με το μεγάλο λαϊκό συνθέτη Απόστολο Καλδάρα, στον δίσκο "ΜΗΝ ΚΑΝΕΙΣ ΟΝΕΙΡΑ" και κοινή διαπίστωση είναι πως πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα φωνή που θα έχει εκπληκτική εξέλιξη. Πράγματι το 1980 κυκλοφορεί ο πρώτος προσωπικός της δίσκος "ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΚΟΙΤΑ ΜΕ", με δώδεκα λαϊκά τραγούδια και μπαλάντες του Στέλιου Φωτιάδη που σημειώνει μεγάλη επιτυχία. Εν τω μεταξύ συνεργάζεται με τον Γιώργο Νταλάρα και δίνουν συναυλίες στην Αθήνα και την επαρχία. Το 1981 κυκλοφορεί ένας πολύ σημαντικός δίσκος με την Γλυκερία. Είναι τα "ΣΜΥΡΝΕΪΚΑ". Με τον δίσκο αυτό η Γλυκερία καταξιώνεται στο χώρο του Ελληνικού τραγουδιού και τα "ΣΜΥΡΝΕΪΚΑ" σημειώνουν τεράστια επιτυχία. Συνεχίζοντας την καλλιτεχνική της δραστηριότητα, η Γλυκερία πολύ νέα, αλλά και ώριμη τραγουδίστρια, εμφανίζεται σε γνωστά κέντρα και συνεχίζει να δίνει συναυλίες, όπου η υποδοχή που της επιφυλάσσει το κοινό επιβεβαιώνει την τεράστια δημοτικότητά της. Στις αρχές του 1982 επιλέγεται μαζί με άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες, όπως την Σωτηρία Μπέλου, τον Γιώργο Νταλάρα και τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά, να εκπροσωπήσει τη χώρα μας στα πλαίσια των πολιτιστικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων "EUROPALIA 82" στις Βρυξέλλες. Από το χειμώνα του 1982 η Γλυκερία τραγουδάει πλέον στην "ΟΜΟΡΦΗ ΝΥΧΤΑ" και στις αρχές του 1983 κυκλοφορεί έναν ακόμη δίσκο με τίτλο "ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΜΥΡΝΗ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ" με παραδοσιακά τραγούδια από την Σμύρνη και γνωστά ρεμπέτικα. Η Γλυκερία θεωρείται πλέον ιδανική ερμηνεύτρια αυτού του είδους των τραγουδιών. Εν τω μεταξύ η επιτυχία που σημειώνει η Γλυκερία στην "ΟΜΟΡΦΗ ΝΥΧΤΑ" δίνει το ερέθισμα για ένα ζωντανό δίσκο, ηχογραφημένο στο κέντρο, γεμάτο απ' την ατμόσφαιρα και το κέφι των ανθρώπων που βρέθηκαν εκεί. Έχει τίτλο "ΜΕ ΤΗΝ ΓΛΥΚΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΗ ΝΥΧΤΑ" και σπάει όλα τα ρεκόρ πωλήσεων. Η επιτυχία της Γλυκερίας είναι πια γεγονός. Το καλοκαίρι του 1983 πλαισιωμένη από το συγκρότημά της, που αποτελείται από τους καλύτερους και γνωστότερους μουσικούς λαϊκούς σολίστες οργανοπαίχτες, συνεχίζει την περιοδεία της σ' όλη την Ελλάδα, ανταποκρινόμενη στην ανάγκη του κοινού για καλό Ελληνικό τραγούδι. Οι χώροι των συναυλιών γεμίζουν ασφυκτικά και η Γλυκερία φιγουράρει στις στήλες των εφημερίδων και τα εξώφυλλα των μεγάλης κυκλοφορίας περιοδικών αποσπώντας τις καλύτερες κριτικές. Η δραστηριότητά της όμως δεν σταματάει εκεί. Τον Απρίλη του 1985 κυκλοφορεί ένα διπλό άλμπουμ με τίτλο "ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ" από το οποίο αναδεικνύονται πολλές επιτυχίες ("Μάγισσες", "Πεντοχίλιαρα", "Φανταράκι", "Έγκλημα στην οδό ερωτευμένων" κ.ά.). Σύμφωνα με τις στατιστικές που δημοσιεύει το έγκυρο περιοδικό "Ντέφι" η Γλυκερία επί τρία συνεχή χρόνια έρχεται πρώτη στην Ελλάδα σε πωλήσεις δίσκων ανάμεσα σε όλους τους Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες. Από το 1984 μέχρι το 1986 πραγματοποιεί περισσότερες από 100 συναυλίες στην Ελλάδα με πάνω από 400.000 θεατές, με αποκορύφωμα την συναρπαστική εμφάνιση της στο θέατρο του Λυκαβηττού (με την συνεργασία του Νίκου Παπάζογλου), που σπάει ταμεία, μεταδίδεται τηλεοπτικά από την Ελληνική τηλεόραση και κυκλοφορεί ένας ακόμη δίσκος που είναι και Best Seller ...
Πετρολούκας Χαλκιάς
"Ένας εκ των ζωντανών μύθων της ελληνικής μουσικής κληρονομιάς" μιλάει στον Μιχάλη Κουμπιό
Υπάρχουν κατά τη γνώμη σας, κάποιοι κανόνες σωστής ερμηνείας που πρέπει να παίρνει κανείς υπόψη του για να ερμηνεύσει τα κομμάτια της παράδοσής μας? Π.Χ. Κάθε γενιά δίνει στη μουσική παράδοση τη δική της πραγματικότητα, βασισμένη όμως πάνω σε θεμέλια που είχε από παλιά. Τα αθάνατα δημοτικά τραγούδια που δημιούργησαν οι Έλληνες την περίοδο της τουρκικής σκλαβιάς εξέφραζαν τους πόθους και τις αγωνίες για την ανατροπή της σκληρής πραγματικότητας και την κατάκτηση της ελευθερίας. Είναι τραγούδια καθαρά επαναστατικά κι ας εκφράζονταν με υπονοούμενα λόγω της κατάστασης, ώστε να μην αντιλαμβάνονται οι Τούρκοι το μήνυμά τους. Θέλω να πω ότι προέκυψαν μέσα από καταστάσεις εκρηκτικές, έντονες και ίσως αξεπέραστες. Δεν ξέρω δηλαδή αν η σύγχρονη εποχή δίνει βήμα στους οργανοπαίκτες και στους δημιουργούς να γράψουν και να παίξουν αντίστοιχα πράγματα, γιατί σήμερα ζούμε μια άλλη εποχή με τελείως άλλα δεδομένα, οπότε τα καθημερινά βιώματα που επηρεάζουν και καθορίζουν το παίξιμο ενός μουσικού είναι τέτοια που είναι αδύνατον να παιχτεί ένα τραγούδι με τον ίδιο τρόπο που γράφτηκε τότε. ¶σε που εμείς οι μουσικοί το ίδιο κομμάτι το παίζουμε διαφορετικά κάθε φορά, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης. Οι σύγχρονες όμως εκτελέσεις παραδοσιακών τραγουδιών αντιμετωπίζουν συνήθως την ένσταση ότι σπάνια φτάνουν σε τεχνική και σε έκφραση τις παλιές . Π.Χ. Τα αισθήματα του οργανοπαίκτη που βγαίνουν από τα βιώματά του είναι που κάνουν τις εκτελέσεις του 1920, του 1930 κλπ. να φαντάζουν ξεχωριστές και να θεωρούνται αυθεντικές και οδηγός για τους νεότερους. Κύριε Χαλκιά, έχετε δοκιμάσει να παίξετε, για παράδειγμα, μελωδίες από την κλασική μουσική της Δύσης ή ένα σκοπό της Κρήτης που θεωρητικά δεν ταιριάζουν με το ελληνικό λαϊκό κλαρίνο? Π.Χ. Για εμένα πολλές φορές, για το κοινό όχι. Στο σπίτι μου, στο κρεβάτι που κοιμάμαι έχω πάντα δίπλα μου ένα κλαρίνο κι εκεί παίζω διάφορα. Έχω παίξει ό,τι μπορεί να βάλει το μυαλό σας, ό,τι ακούω από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο.Όμως άλλο είναι τι δοκιμάζω να παίξω στο κλαρίνο και άλλο τι ταιριάζει σε αυτό. Γιατί όπως κι ο άνθρωπος δεν μπορεί από τη μέση και πάνω να φορέσει γραβάτα και από τη μέση και κάτω να βάλει φουστανέλα, έτσι και στο κλαρίνο υπάρχουν μελωδίες που του ταιριάζουν περισσότερο ή λιγότερο κι άλλες που δεν του πάνε καθόλου. Υπάρχουν κάποια όρια. Πιστεύετε ότι ένας εκτελεστής - στη συγκεκριμένη περίπτωση ο κλαρινίστας ενός παραδοσιακού τραγουδιού - είναι και δημιουργός? Π.Χ. Αναμφισβήτητα είναι και δημιουργός. Για κάθε τραγούδι και σκοπό που έπαιζα, παρακολουθούσα τις διάφορες εκτελέσεις και αλλαγές που υπήρχαν στο πέρασμα των χρόνων. Το δημοτικό τραγούδι έγινε πετραδάκι-πετραδάκι. Αν παρατηρήσουμε τα παιξίματα της «Ιτιάς» μέσα από πέντε διαφορετικές γενιές οργανοπαικτών, θα καταλάβουμε τις αλλαγές και την εξέλιξη που είχε η εκτέλεση του κομματιού στα χρόνια. Από τον Καρακώστα, στον Τάσο τον Χαλκιά, στον Γιάννη Βασιλόπουλο, πετραδάκι-πετραδάκι χτίζεται το οικοδόμημα του παραδοσιακού τραγουδιού. Κύριε Χαλκιά, το 1960 μεταναστεύσατε στην Αμερική όπου και παραμείνατε μέχρι το 1977. Εκεί συνεργαστήκατε με ¶ραβες, Τούρκους, Αρμένιους και πολλούς άλλους μουσικούς από διαφορετικά μέρη της Γης τόσο στα κέντρα όσο και στη δισκογραφία.
ο Λάκης Χαλκιάς μιλάει & τραγουδάει για την Ήπειρο
Kάποτε διάβασα αυτά που γράφει ο Θεόπομπος, ότι η αρχαία Ήπειρος αποτελείτο από 14 φύλα και τα οποία ο Στράβων μνημονεύει, και λέει για τους Σελλούς, τους Χάονες, τους Θεσπρωτούς, τους Αμβρακιείς, τους Κασωπαίους, τους Αμφιλόχους, τους Μολοσσούς, τους Αθαμάνες, τους Αίθικες, τους Τυμφαίους, τους Ορέστες, τους Δρύοπες, τους Παρωραίους και τους Ατιντάνες. Στο σχολείο για αυτή τη Χώρα, έμαθα ότι την αποκαλούσαν Μολοσσία. Η Μολοσσία δηλαδή η Ήπειρος, παρέμενε πάντα αποκλεισμένη από τις ξενικές επιδράσεις και δεν συμμετείχε στον έξω ρου της μεγάλης ιστορίας, λόγω του απροσίτου της φύσεώς της. Βέβαια είναι νωπές οι αναμνήσεις από την περίοδο του θρυλικού Αλή Πασά στον 19ο αιώνα, είναι κατάδηλες οι ιστορικές μαρτυρίες των χρόνων του Δεσποτάτου της Ηπείρου τον 13ον αιώνα, και η έξοχη εποχή του 3ου αιώνα επί Βασιλέως Πύρου που μας άφησαν τόσα και τόσα σημαντικά. Οι αρχαιοπρεπείς χοροί τα διάφορα παιχνίδια των μικρών παιδιών και των μεγάλων, τα πανηγύρια, οι προλήψεις, τα μυρολόγια, τα ήθη και έθιμα γύρω από την ταφή, τα ήθη και τα έθιμα γύρω από το γάμο, οι άπειρες αρχαίες λέξεις που επιβιώνουν μέχρι σήμερα και που τις βλέπουμε γραμμένες στα ομηρικά έπη, μου βεβαιώνουν ότι όντως ο λαός μας ζούσε σε μικρές κοινωνίες που συγκροτούντο από τις φυλές. Με εργαλείο την ιστορία ξεδιπλώνονται στα μάτια μου αυτές τέτοιες οι φυσιογνωμίες με τις οποίες έζησα και μεγάλωσα και που λεγόμαστε συμπατριώτες, ή ο ηπειρώτικος λαός. H αγάπη, και η μελέτη της ιστορίας του τόπου μου και τα τραγούδια που άκουγα από την οικογένειά μου και τους συμπατριώτες μου, με έκαναν, πολλά χρόνια τώρα, να σκέπτομαι τη δημιουργία μιας δισκογραφικής δουλειάς αφιερωμένης στα τραγούδια της Ηπείρου. Σήμερα στην πιο ώριμη, στιγμή της ηλικίας μου, φτιαγμένη από την πείρα των 42 χρόνων, στη δουλειά, έρχομαι να τραγουδήσω πράγματα που έχω ζήσει. Τραγούδια που αγγίζουν την ψυχή του κάθε Ηπειρώτη. Η ευκαιρία ήρθε μετά από μια συζήτηση με τον φίλο μου Νίκο Κούρτη, ιδιοκτήτη της δισκογραφικής εταιρείας FM RECORDS. (Κάνω μια παρένθεση εδώ για να πω ότι ο Νίκος, γόνος μιας οικογένειας με τεράστια προσφορά στο δημοτικό τραγούδι είναι γιος του Κωνσταντίνου Κούρτη, ιδρυτή του περίφημου και ιστορικού Κέντρου διασκεδάσεως, δημοτικής μουσικής στην Αθήνα, "Ο ΕΛΑΤΟΣ". Μαγαζί που κρατάει ο Νίκος, προς τιμήν του μέχρι σήμερα, ο ίδιος γνώστης και λάτρης της παραδοσιακής μουσικής και ιδιαίτερα ευαίσθητος με την ηπειρώτικη μουσική που είναι "χούι" των Ηπειρωτών. Ο Σταύρος Μουφλουζέλης, παραγωγός της εταιρείας, μου μεταφέρει την πρόταση του Νίκου, να κάνω ένα δίσκο με Ηπειρώτικα τραγούδια. Εκείνη τη στιγμή πέρασε όλη η ζωή μου σαν κινηματογραφική ταινία στο μυαλό μου. Ένοιωσα πως ήρθε η ώρα να κάνω αυτό που το είχα όνειρο απραγματοποίητο μέχρι εκείνη τη στιγμή, το όφειλα στην μεγάλη οικογένεια των Χαλκιάδων και σε όλους τους μερακλήδες και γλεντζέδες που χάριν σ' αυτούς και τους άγιους μουσικούς που έχουν φύγει πια από τη ζωή, μυήθηκα σ' όλα αυτά τα τραγούδια.
Αφιέρωμα :
Καφές
...γιατί πολλά μπορούμε να στερηθούμε!
Τον καφέ μας όμως...
Το φυτό του καφέ ανήκει στην οικογένεια των Rubiaceae. Είναι ένας πάντα πράσινος θάμνος που μεγαλώνει σε τροπικές περιοχές με δυνατές βροχοπτώσεις όλο τον χρόνο και θερμοκρασίες που κυμαίνονται από
18 ο - 24 ο C. Το φυτό μπορεί να υποστεί σημαντικές ζημιές από την ξηρασία και χρειάζεται 3-5 χρόνια για να βγάλει καρπούς που μοιάζουν με κεράσια. Με την σειρά τους οι καρποί χρειάζονται 6-8 μήνες για να ωριμάσουν και από πράσινοι που είναι αρχικά, να αποκτήσουν το χαρακτηριστικό σκούρο κόκκινο χρώμα τους. Κάθε φυτό δίνει περίπου 2.000 καρπούς κάθε χρόνο. Σε κάθε καρπό υπάρχουν δύο κόκκοι καφέ ή σπανιότερα μόνο ένας, που ονομάζεται caracolito. Στην ίδια οικογένεια του καφέ υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη και κάθε είδος περιέχει διαφορετικό τύπο κόκκου με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Οι δύο σπουδαιότερες ποικιλίες είναι ο Αραβικός καφές και ο Καφές Κωνοφόρος (Robusta). Μόλις ωριμάσουν οι καρποί, συλλέγονται με δύο διαφορετικούς τρόπους: «Με διαλογή» που είναι η πιο ακριβή μέθοδος. Αυτός ο χειρωνακτικός τρόπος κάνει δυνατό το μάζεμα κάθε καρπού, εξασφαλίζοντας υψηλή ποιότητα και μέγιστη ομοιομορφία. «Με τράβηγμα» που σημαίνει την απόσπαση των καρπών από τα κλαδιά είτε με το χέρι είτε με μηχανή. Το μάζεμα είναι πιο γρήγορο και πιο φτηνό αλλά δεν δίνει ομοιόμορφους καρπούς (διαφορετικά στάδια ωρίμανσης). Μετά την συγκομιδή ο κόκκος χωρίζεται από το κέλυφος και έπειτα ταξινομείται. Αυτό το στάδιο της διαδικασίας μπορεί να γίνει με διαφορετικούς τρόπους που ο καθένας τους έχει διαφορετικές ποιοτικές συνέπειες για τον κόκκο. Η πιο διαδεδομένη μέθοδος, κυρίως σε ξηρές χώρες, είναι αυτή που ονομάζεται «ξηρή». Οι κόκκοι καθαρίζονται και ξηραίνονται στον ήλιο για 13-14 εβδομάδες. Ο κόκκος ξεφλουδίζεται με μηχανή για να χωριστεί από την μεμβράνη και το περίβλημα και μετά κοσκινίζεται. Οι καφέδες που παράγονται με αυτόν τον τρόπο ονομάζονται κοινώς «φυσικοί καφέδες» και έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα ζάχαρης. Η δεύτερη μέθοδος που ονομάζεται «υγρή», διαρκεί περισσότερο και είναι πιο ακριβή, αλλά δίνει καφέ με πιο πλούσιο και ομοιόμορφο άρωμα. Μόλις οι κόκκοι χωριστούν από το κέλυφος και την μεμβράνη με μηχανικά ροδάκια, ζυμώνονται σε νερό για να φύγει κάθε υπόλειμμα μεμβράνης, έπειτα στεγνώνουν, γυαλίζονται και τέλος, κοσκινίζονται. Ο καφέδες που παράγονται μ' αυτόν τον τρόπο ονομάζονται «πλυμένοι καφέδες» και είναι χρώματος πράσινου-μπλε ή πράσινου, ανάλογα με το ποιος είναι Αραβικός και ποιος Robusta.
Ο καφές στην Ελλάδα
Η ιστορία του καφέ στην Ελλάδα αρχίζει από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Η Ελλάδα, σαν τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δοκιμάζει τον καφέ πριν από την υπόλοιπη Ευρώπη. Ιδιαίτερα οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, της Θεσσαλονίκης και γενικά της Βορείου Ελλάδος πρώτοι γνωρίζουν και συνηθίζουν τον καφέ μαζί με τους Τούρκους. Στην Θεσσαλονίκη του 17ου αιώνα σύμφωνα με τις πηγές, υπάρχουν περισσότερα από 300 καφενεία όπου συχνάζουν Έλληνες και Τούρκοι, ενώ μεγάλο αριθμό καφενείων συναντά κανείς και σε άλλες πόλεις, όπως τις Καβάλα, Δράμα κ.α. Στην Αθήνα και τις πόλεις της Νοτίου Ελλάδος τα καφενεία εμφανίζονται αργότερα. Στην αρχή είναι μικρά και συχνάζουν σε αυτά μόνο Τούρκοι, σταδιακά όμως η πελατεία τους εμπλουτίζεται και με Έλληνες. Σύμφωνα με τον Παπαδιαμάντη, από το 1760 η συνήθεια του καφέ μεταδίδεται και στην υπόλοιπη Ελλάδα με αφετηρία πάντα την Κωνσταντινούπολη. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα τα καφενεία κάνουν και τη δουλειά του καφεκόπτη, δηλαδή προμηθεύονται πράσινο ακατέργαστο καφέ και αφού τον καβουρδίσουν, τον αλέθουν σε μικρούς χειροκίνητους μύλους. Το καβούρδισμα γίνεται μέσα σε ειδικά τηγάνια που είναι καλυμμένα με μεταλλικό καπάκι και έχουν χερούλι για το συνεχές ανακάτεμα τoυ καφέ. Μπορεί να γίνει επίσης με περιστροφικό ψήσιμο, σε κύλινδρο που λειτουργεί όπως ακριβώς ο οβελίας του Πάσχα. Το άλεσμα του καφέ γίνεται είτε με χειροκίνητους μύλους, είτε με τη μέθοδο του κοπανίσματος. Τα μεγάλα καφενεία μάλιστα έχουν έναν υπάλληλο που έχει σαν αποκλειστική του απασχόληση το κοπάνισμα του καφέ, εργασία που γίνεται στην είσοδο του καφενείου για την προσέλκυση της πελατείας. Μέχρι το 1900 περίπου δεν υπάρχουν ειδικά καταστήματα για την πώληση του καφέ. Η εισαγωγή γίνεται από εισαγωγείς ειδών Γενικού Εμπορίου μαζί με την ζάχαρη, το κακάο, το τσάι και άλλα είδη διατροφής. Από τους εισαγωγείς ο καφές διοχετεύεται στην κατανάλωση μέσω των καταστημάτων λιανικής πώλησης τροφίμων, των γνωστών "μπακάλικων". Οι νοικοκυρές αγοράζουν όπως και τα καφενεία τον καφέ σε πράσινη μορφή και τον επεξεργάζονται στο σπίτι, προσθέτοντας μάλιστα και λίγο σιτάρι , κριθάρι ή ρεβίθι για να διαρκέσει περισσότερο, αφού ο καφές είναι πολύ ακριβός για το μέσο εισόδημα της εποχής. Τα πρώτα ειδικά καταστήματα για τον καφέ, τα λεγόμενα Καφεποιεία, που γρήγορα μετονομάζονται σε Καφεκοπτεία, εμφανίζονται στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ο αιώνα και ασχολούνται αποκλειστικά με την εισαγωγή, επεξεργασία και πώλησης του καφέ έτοιμου για κατανάλωση. Από τα πρώτα Καφεκοπτεία της Αθήνας είναι ο "Οίκος Μπέλκα" στην Πλατεία Δημοτικού Θεάτρου (σημερινή Πλατεία Κοτζιά) και το καφεκοπτείο Ανδρέα Ριζόπουλου στην ίδια περιοχή. Το 1914 ανοίγει το καφεκοπτείο Μισεγιάννη - Μάστορη στην αρχή της οδού Σκουφά στο Κολωνάκι ενώ το 1920 ανοίγει το πρώτο καφεκοπτείο Λουμίδη στον Πειραιά.
: